รากเหง้าและเถาว์อ่อน


๑ พฤศจิกายน ร.ศ.๑๑๙ (พ.ศ.๒๔๔๓) มีพระบรมราชโองการในพระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาจุฬาลงกรณ์พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดำรัสเหนือเกล้าฯ ให้ประกาศให้ทราบทั่วกันว่า

" ตามพระราชประเพณีและพระราชกำหนดกฎหมายที่มีสืบมาแต่โบราณ ย่อมถือว่าบรรดาช้างป่า คือ ที่เรียกว่าช้างโขลงก็ดี หรือช้างเถื่อนก็ดี บรรดามีอยู่ในพระราชอาณาจักร เป็นของหลวงสำหรับแผ่นดิน ผู้ใดจะจับไปใช้สอย ต้องขออนุญาตจากรัฐบาลแลต้องแบ่งช้างที่จับได้ให้เป็นช้างหัวป่าสำหรับใช้ราชการแผ่นดิน จึงจับช้างป่าไปใช้สอยได้ แลถ้าผู้ใดทำอันตรายช้างป่าด้วยประการใดๆ ย่อมมีโทษตามกฎหมายเปนธรรมเนียมสืบมาดังนี้

และบัดนี้ได้ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทว่า มีผู้ขออนุญาตจับช้างป่ามากขึ้นกว่าแต่ก่อนและผู้ที่จับ บางทีไม่มีกำลังพอที่จะเลี้ยงรักษา ทำให้ช้างล้มตายเสียมากเปนเหตุให้ช้างป่าที่มีอยู่ตามหัวเมืองลดน้อยลงกว่าแต่ก่อนโดยเหตุที่เกิดขึ้นไม่ทันคนจับแลที่เปนอันตรายเสียเพราะการที่จับทรงพระราชดำริห์เห็นว่าช้างเปนสัตว์มีคุณแลเปนกำลังพาหนะแก่การค้าขายหลายอย่างสมควรจะต้องมีพระราชบัญญัติสำหรับการที่จับแลป้องกันอันตรายช้างป่าไว้ให้พอแก่การพรรค์ช้างป่าในพระราชอาณาจักร จึงจะไม่สูญสิ้นไป "

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ตรา "พระราชบัญญัติสำหรับรักษาช้างป่า ร.ศ.๑๑๙" ขึ้นมา มีบทบัญญัติห้ามมิให้ผู้ใดฆ่าช้างป่า เว้นแต่ฆ่าช้างป่าด้วยความจำเป็น และห้ามมิให้ผู้ใดจับช้างป่าโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงาน

งานอนุรักษ์ดูแลและรักษาทรัพยากรธรรมชาติได้หยั่งรากลงในแผ่นดินสยามนับตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา

"ส่วนมากผมทำบาปเพื่อจะเก็บและค้นหาตัวอย่างสัตว์ชนิดแปลกๆ ที่มีในเมืองไทยเก็บมาสตั๊ฟฟ์หรือดองเข้าพิพิธภัณฑ์เพื่อการศึกษาต่อไป การทำบาปเช่นนี้ผมมักจะถูกตำหนิติฉินอยู่เสมอ แต่เมื่อผมนึกถึงประโยชน์อันยิ่งใหญ่ที่ลูกหลานคนไทยจะได้รับต่อไปจากผลการทำบาปของผมแล้ว ผมก็ขอยอมรับคำประณามเหล่านั้นอย่างหน้าชื่นตาบาน"

เป็นคำพูดส่วนหนึ่งของนายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล หนึ่งในผู้ริเริ่มการจัดตั้ง "นิยมไพรสมาคม" ขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๓ โดยได้รับอนุญาตให้จดทะเบียนเป็นสมาคมเมื่อวันที่ ๑๔ เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๖

    วัตถุประสงค์ของนิยมไพรสมาคม ก็คือ
  • (๑) เพื่อปลูกฝังนิสัยรักธรรมชาติแก่ประชาชนตลอดจนยุวชน
  • (๒) เพื่อศึกษาค้นคว้าและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพันธุ์พฤกษชาติและสัตว์ป่านานาชนิด
  • (๓) เพื่อส่งเสริมการคุ้มครองและแพร่พันธุ์ป่าที่เป็นประโยชน์
  • (๔) เพื่อส่งเสริมการปลูกบำรุงพันธุ์พฤกษชาติและการเพาะเลี้ยง สัตว์ป่า
  • (๕) เพื่อนำและส่งเสริมการเที่ยวป่า
  • (๖) เพื่อช่วยรักษาไว้ซึ่งโบราณสถานและปูชนียสถาน ตลอดจนสถานที่มีวิวทิวทัศน์อันสวยงามให้เป็นประโยชน์แก่ส่วนรวม

จากดำริและกำหนดนโยบายของ พ.อ.พระยาพหลพลพยุหเสนา ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีรัฐบาลคณะที่ ๕ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๖ ว่า " จะพยายามจัดควบคุมและสงวนพันธุ์สัตว์ป่า " แต่รัฐบาลนั้นมีเวลาบริหารงานเพียง ๙ เดือน จึงหมดโอกาสที่จะดำเนินงานต่อไปได้

จอมพลแปลก พิบูลสงคราม ผู้บังคับบัญชาทหารสูงสุด ได้มีคำสั่ง ดังนี้

คำสั่ง ท.สนาม กองบัญชาการทหารสูงสุด
ที่ ๑๐๕/๘๖
๒๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๖
เรื่อง ห้ามการล่าสัตว์ป่า

เนื่องจากทางราชการทหารมีความจำเป็นต้องสงวนสัตว์ป่าเพื่อประโยชน์แต่การสงคราม ผู้บังคับบัญชาการทหารสูงสุด ออกคำสั่งห้ามการล่าสัตว์บางชนิด คือ อีเก้ง กวาง หมูป่า ควายป่า วัวป่า

การห้ามล่าสัตว์ป่าทั้งนี้หมายความถึง การไล่ต้อน ยิง ดักจับฆ่าหรือทำอันตรายด้วยประการใด(เว้นแต่การกระทำด้วยความจำเป็นเพื่อป้องกันชีวิตและทรัพย์สินของตนเองหรือของผู้อื่น โดยสมควรแก่เหตุนั้นๆ )

ทั้งนี้ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป

จอมพล ป. พิบูลสงคราม
ผ.บ.ทหารสูงสุด

(ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๖๐ ตอนที่ ๔๖ วันที่ ๗ กันยายน ๒๔๘๖)

คำสั่งไม่ใช่กฎหมาย จึงเป็นหน้าที่ที่นิยมไพรสมาคม โดยนายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล ซึ่งเป็นเลขาธิการนิยมไพรสมาคมต้องสานต่อและพยายามผลักดัน ให้ออกเป็นพระราชบัญญัติคุ้มครองสัตว์ป่า และจัดตั้งอุทยานแห่งชาติขึ้นมาให้ได้ จนในที่สุดรัฐบาลคณะปฏิวัติ โดยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จึงได้ตรากฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าขึ้น

โดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เมื่อครั้งดำรงพระยศสมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ได้ทรงลงพระปรมาภิไธย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ตราพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.๒๕๐๓ เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๐๓ ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๔ เป็นต้นมา

ส่วนอุทยานแห่งชาติได้ประกาศเมื่อวันที่ ๖ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๐๒ เพื่อกำหนดเขตหวงห้ามที่ดินเพื่อ เตรียมจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ ๔ แห่งคือ เทือกเขาใหญ่ ดอยอินทนนท์ ทุ่งแสลงหลวง และเทือกเขาสลอบ และต่อมาได้ประกาศเพิ่มอีกหลายแห่งได้แก่ ภูพาน เขาคิชฌกูฏ เทือกเขาหลวง ดอยสุเทพ ป่าน้ำหนาว ป่าทับลาน

ต่อมาปี พ.ศ.๒๕๐๘-๒๕๑๖ ได้มีการจัดตั้งเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าขึ้น โดยเริ่มที่ทุ่งใหญ่นเรศวร ป่าสลักพระ ห้วยขาแข้ง คลองนาคา ภูเขียว ลุ่มน้ำปาย

นิยมไพรสมาคมนับว่าเป็นองค์กรแรกในการบุกเบิกเผยแพร่ความรู้และแนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงานและสิ่งแวดล้อม ได้อย่างชัดเจนต่อเนื่อง

ประมาณปี พ.ศ.๒๕๐๕ นายแอ็ดเวิด ซี ดิคคินสัน ได้ก่อตั้งสมาคมขึ้นมาสมาคมหนึ่ง สมาชิกส่วนใหญ่เป็นชาวต่างประเทศ โดยใช้ชื่อว่า "สมาคมนก" ( Bangkok Bird Club ) กิจกรรมการออกไปดูนกในธรรมชาติก็ดำเนินมาเรื่อย ๆ


ในปี พ.ศ.๒๕๑๑ นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล ได้ออกหนังสือดูนก Bird Guide of Thailand นับเป็นหนังสือดูนกเล่มแรกของไทย แต่เนื้อเรื่องเป็นภาษาอังกฤษ

ในปี พ.ศ.๒๕๑๕ ผมมีโอกาสเข้าไปร่วมงานกับนายแพทย์บุญส่งเลขะกุล ในการทำหนังสือสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน ในพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยเขียนภาพประกอบ และมีเรื่องของนก ซึ่งเขียนเรื่องโดยนายแพทย์บุญส่ง และคุณกิตติ ทองลงยา โดยผมเป็นคนเขียนภาพ นั่นคือการวาดภาพนกครั้งแรกของผม กลางคืนไปทำงานที่นิยมไพรสมาคม ซึ่งอยู่ในบริเวณบ้านของคุณหมอเอง

Bird Guide of Thailand เล่มที่หน้าปกเป็นรูป กระรองทองแก้มขาว ขัติยา ปีกแพร สาริกาเขียว และแต้วแร้ว second edition วาดใหม่เกือบทั้งหมด แล้วเสร็จและพิมพ์ออกเผยแพร่เมื่อปี พ.ศ.๒๕๑๗

ระหว่างปี พ.ศ.๒๕๑๕-๒๕๑๗ งานที่ทำร่วมกับนายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล โดยเป็นคนวาดภาพทั้งหมดมี วารสารข่าวนิยมไพร Mammals of Thailand, Field Guide to Butterfies of Thailand, หนังสือชุดความรู้ไทยขององค์การค้าคุรุสภา ๓ เล่ม คือ นกสวน นกป่าดงดิบ นกท้องนา ต่อมาได้รวมเล่มและเปลี่ยนชื่อเป็น นกสามถิ่น และหนังสืออ่านนอกเวลาเรียนของกรมวิชาการเรื่อง "นก" ซึ่งถือได้ว่าเป็นคู่มือดูนกภาษาไทยเล่มแรกที่ค่อนข้างจะสมบูรณ์ในขณะนั้น ชีวิตฉันลูกกระทิง และ ฯลฯ

ประมาณปลายปี พ.ศ.๒๕๑๘ เริ่มวาดภาพ A Guide to the Birds of Thailand ก็เลยทำให้การออกไปดูนกกับสมาคมดูนกน้อยลง แต่ก็ยังคงหาเวลาว่างออกไปร่วมกิจกรรมด้วยเสมอ ซึ่งในสมัยนั้นมีคุณโจ พอลลี นักดูนกชาวอเมริกัน ทำงานอยู่สถานทูต เป็นประธานอยู่

ประชุมแต่ละเดือนที่สถาบันสอนภาษาเอยูเอ ต่อมาย้ายไปประชุมที่สยามสมาคม ซอยอโศก และต่อมาได้ย้ายไปประชุมที่โรงเรียนร่วมฤดี ซอยร่วมฤดี โดยประชุมกันทุกวันพฤหัสบดีที่สองของเดือน ใช้ภาษาอังกฤษในการประชุม

ปี พ.ศ.๒๕๒๑ คุณโจ พอลลี่ ต้องเดินทางกลับประเทศสหรัฐอเมริกาและไม่มีใครดำเนินงานของสมาคมนกต่อไป นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล จึงรับเข้ามาเป็นกิจกรรมหนึ่งของนิยมไพรสมาคมและรับเป็นประธาน โดยใช้ชื่อว่า "กลุ่มนก นิยมไพรสมาคม" มีรูปนกกางเขนบ้านเป็นสัญลักษณ์ ประชุมกันที่นิยมไพรสมาคม

แต่ต่อมาเห็นว่าที่ประชุมคับแคบประกอบกับภาระกิจของสมาคมมีมากขึ้น ส่วนคนทำงานมีน้อยจึงมีความคิดที่จะออกไปจัดตั้งเป็นชมรมอิสระ ดำเนินกิจกรรมด้วยตนเอง ใช้ชื่อว่า "กลุ่มชมนกกรุงเทพฯ" มีคุณวิรัช จันทรัศมี เป็นประธาน จัดการประชุมกันที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แต่ยังคงมีการใช้ภาษาอังกฤษอยู่เหมือนเดิม

มรว.ปรัชญากร วรวรรณ ประธานชมรมคนถัดมา ย้ายการประชุมไปที่โรงเรียนโปลีเทคนิค ที่บริติช เคาน์ซิล และย้ายมาที่ตึกคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในเวลาต่อมาโดยการช่วยเหลือของอาจารย์ประภาศรี ศิริจรรยา

หลังจากที่ ม.ร.ว.ปรัชญากร วรวรรณ ได้ลาออก ก็มีการคัดเลือกประธานคนใหม่สืบต่อมา เปลี่ยนชื่อจากกลุ่ม "ชมนกกรุงเทพฯ" มาเป็น "ชมรมดูนกกรุงเทพฯ" และผลักดันให้เป็น "สมาคอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย" ในที่สุดและย้ายสถานที่ประชุมมาเป็นตึกแถบ นิละนิธิ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รูปนกกางเขนบ้านพุงยุ้ยก็ได้กลายมาเป็นรูปนกกางเขนบ้านรูปร่างเพรียวสวยงามจนบัดนี้

นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล ยังคงคิดที่จะจัดตั้งองค์กรขึ้นมารองรับ และสานต่องานด้านอนุรักษ์สัตว์ป่าแยกจากนิยมไพรสมาคมขึ้นมาอีก จึงได้จัดตั้งมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ ขึ้นเมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๒๖ ภาพเขียนฝูงกูปรีในธรรมชาติภาพแรกของผม ซึ่งวาดเสร็จมาด ๆ ได้นำออกประมูลในงานเลี้ยงรับรองการเสด็จเยือนประเทศไทยของเจ้าชายฟิลลิป ดยุคแห่งเอดินเบอระ องค์ประธานกองทุนคุ้มครองสัตว์ป่าของโลก (World Wildlife Fund-WWF) สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถทรงมีพระมหากรุณาธิคุณรับเป็นองค์ประธานในงานเลี้ยงถวายการต้อนรับ

ภาพกูปรีสีน้ำมันมีผู้ประมูลไปในราคาสูงถึง ๑ ล้านบาท และได้ถวายภาพกูปรีแด่เจ้าชายฟิลลิป เพื่อนำไปติดตั้งไว้ในสำนักงานใหญ่ของกองทุนคุ้มครองสัตว์ป่าของโลก ที่เมืองแกลนด์ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ และภาพกูปรีก็ได้ใช้เป็นสัญลักษณ์ของมูลนิธินับตั้งแต่บัดนั้น โดยมีนายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล เป็นประธานคนแรก นายแพทย์นัดดา ศรียาภัย เป็นท่านถัดมา

งานวาดภาพนก A guide to the Birds of Thailand ดำเนินต่อมาเรื่อย ๆ แล้วเสร็จและพิมพ์ออกมาเมื่อวันที่ ๑๘ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๓๔ ผมได้บันทึกเอาไว้ในปกด้านในของหนังสือเล่มแรกที่โรงพิมพ์มอบให้และใช้มาจนถึงทุกวันนี้ รวมเวลาการวาดภาพนกในเล่มนี้กว่า ๙ ปี

ประมาณปี พ.ศ.๒๕๓๒ ได้เข้าไปทำงานในมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย และถือว่าได้สานงานอนุรักษ์ส่วนหนึ่ง ต่อจากความตั้งใจของนายแพทย์บุญส่ง ได้ในระดับหนึ่ง

นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุลจากไปเมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๓๕ หลังหนังสือ A guide to the Birds of Thailand พิมพ์เสร็จเพียง ๘ เดือน

ผมได้ลาออกจากมูลนิธิฯในปี พ.ศ.๒๕๓๖ และจัดตั้งชมรม "นกเนเจอร์" ขึ้นมา โดยมีเพื่อน ๆ น้อง ๆเข้ามาช่วยกัน ในปีต่อมาก็ได้ผลักดันให้เพื่อน ๆ ออกไปตั้งกลุ่มเป็นเครือข่ายเพื่อประสานงานและทำงานด้านอนุรักษ์ควบคู่ไปกับการทำมาหาเลี้ยงชีพ ได้แก่ กลุ่มคนไฑรักป่า กลุ่มเนเจอร์ แอนด์ ไลฟ์ กลุ่มเอาท์ดอร์คลับ

christian louboutin wien timberland schuhe ray ban wien pandora schmuck ralph lauren sale abercrombie and fitch wien louboutin wien michael kors wien oakley wien mbt schuhe abercrombie wien mbt wien Polo ralph lauren sale pandora wien timberland wien oakley sonnenbrillen ray ban sonnenbrillen michael kors taschen nike roshe run nike roshe run portugal oakley portugal

ได้เติม "แอนด์" เข้าไปตรงกลางเป็น "นกแอนด์เนเจอร์" ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา โดยใช้รูปนกกระรางหัวขวานกำลังบิน สาเหตุที่ใช้นกกระรางหัวขวานเป็นสัญลักษณ์ก็เพราะว่าเป็นนกที่มีความโดดเด่นไม่เหมือนใครโดยเฉพาะหงอนบนหัวซึ่งบางครั้งแผ่ออกเป็นรูปพัด เหมือนหัวอินเดียนแดงเวลาสวมหมวกขนนก ชาวบ้านมักเรียกนกชนิดนี้ว่า "นกหงอนชบา" สีก็ค่อนข้างตัดกันแต่ไม่ฉูดฉาด ขาว ดำ และน้ำตาล

แต่ที่สำคัญก็คือนกตัวนี้เปรียบเสมือนสัญลักษณ์ระหว่างเมืองกับป่า ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเขามักจะอาศัยอยู่รอบ ๆ ปริมณฑล หรือชนบทกับป่าละเมาะ โดยมีตัวเขาเป็นตัวเชื่อม ทำรังวางไข่ก็ไม่สูงจากพื้นดิน ตามโพรงไม้แถว ๆ โคนต้น แสดงว่าไม่ลืมตัวเผยอขึ้นสูงเทียมเกินหน้าเกินตานกอื่นเขา ปากโค้งเรียวยาว รับกับหงอนบนหัวได้อย่างลงตัว ไม่เคยแสดงอาการก้าวร้าวทะเลาะเบาะแว้งกับใครเขาเลย

แค่นี้ก็เพียงพอสำหรับการเป็นสัญลักษณ์ของ "นกแอนด์เนเจอร์"


กลับขึ้นด้านบน

moncler barcelona oakley frogskins baratas parajumpers madrid polo lacoste ghd baratas air max 90 blancas zapatos mbt nike huarache blancas new balance hombre duvetica madrid ray ban aviator polos lacoste ralph lauren outlet moncler madrid zapatillas nike nike air max thea baratas cazadoras belstaff nike free rn flyknit cinturon louis vuitton